مبحث اول

محیط زیست:

محیط زیست عبارت از همهء محیط هایست که در ان ها زندگی جریان دارد یا مجموعه عوامل جاندار و غیر جاندارِ فیزیکی و کیمیاویست که بر حیات تأثیر می گذارد.

وبه طور کلی محیط زیست به سه نوع تقسین میشود :

محیط طبیعی ،محیط مصنوعی ،محیط اجتماعی

محیط طبیعی:به ان قسمت از محیط زیست گفته میشود که بدست انسان ساخته نشده مانند :کوهها،جنگلها ،حیات وحش . دریاها و.....

محیط مصنوعی:به محیطی اطلاق میشود که توسط انسان ها ساخته شده است مانند شهرها ، مکاتب ،کارخانه ،میدان های هوایو سرک ها و ......

محیط اجتماعی :منظور از محیط اجتماعی جامعه ای است بشر در آن زندگی میکند این محیط از خانواده اغاز میشود و همسایه ها همکاران،رهگدران و فروشنده ها و ....و گسترده ان تا ملت و دولت ادامه میابد .

محیط زیست :

تعاملات بین اجزای منابع طبیعی، انسانها، حیوانات، خواص فزیکی، فرهنگی، تزئینی یا شرایطی است که صحت و سلامت آنها را تحت تاثیر قرار میدهد.

اجزای فزیکی

اجزای بیولوژیکی

اجزای اجتماعی

اجزای بیولوژیکی محیط زیست :

Fauna: شامل کلیه حیوانات یک سر زمین میباشد.

Flora: شامل کلیه نباتات یک سر زمین میباشد.

تنوع حیات : تنوع بین موجودات حیه تمام منابع، ایکوسیستم های خاکی، آبی یا تعاملات ایکولوژیکی بوده و شامل تنوع در بین انواع نباتات، اشجار و زنده جانها در بین ایکوسیستم ها میباشد.

اکوسیستم : عبارت از مجموع فکتور های بیولوژیکی، فزیکی و عمل متقابل آنها بالای یکدیگر میباشد.

اجزای فزیکی محیط زیست:

شامل جبولوژی، توپوگرافی، خاک، منابع آب و هوا است.

اجزای اجتماعی محیط زیست :

شامل ارزش های فرهنگی، مذهبی و عنعنات محلی میباشد.

منابع طبیعی:

اجزای اکوسیستم ها به شمول زمین، آب و اتموسفیر حاوی تمام نفوس، بخش های منابع وراثتی حیوانی، نباتی ، موجودات حیه، منرالها، هایدروکاربن ها و سایر اجسام غیر حیه واقع در آن میباشد.

منابع طبیعی بصورت عموم بدو بخش تقسیم میگردند

• منابع طبیعی قابل تجدید شامل منابع میگردد که قابلیت احیاء را داشته باشد و شامل جنگلات، چراگاه ها، حیات وحش و غیره.
• منابع طبیعی غیر قابل تجدید شامل منابع میگردد که قابلیت احیاء را نداشته باشد که شامل معادن، ذخایر نفت و گاز، ذغال سنگ و غیره میباشد.

اهمیت نباتات زینتی و گل ها در محیط زندگی :

خداوند (ج) گل ها را زیبا آفریده و زیبایی و فریبندگی گل از صدها سال پیش همیشه مثال و نمونه را ستایش و تعریف تشبیه زیبایی و محاسن سایر موجودات عالم بوده و بهترین معیار توصیف زیبایی برای شاعران و نویسندگان گردیده است.

تعمق و غور بر این پدیه شگفت انگیز برای هر فرد زیبا پرست راهنمای شناختت وجود قدرت ذات بی همتای احدیت و قدرت بالغه اوست. تعریف و توصیف این پدیده طوری که ظاهر بینان می گویند ساده و آسان نیست و آن هم خود عالمی دارد، در این عالم هر یک وظایفی را عهده دار میباشند تا گلی بوجود آید نظری را جلب نماید، مشامها را معطر و جانها را مفرح سازد سپس در موقع تمام شدن دوران زیبایی اش محصولی از خود باقی میگذارد که تخم، هسته و غیره نامیده می شود و برای تکثیر و تولید مثل بعدی شرایط فراهم ساخته است و حال هر یک از آنها چه می کنند و چه وظیفه ای دارند بحث طولانی و وسیعی است که در کتب بیان شده گلکاری در خانه ها، شهرها، بلوارها و پارک ها زیبایی خاصی را به محیط ماحول خود هدیه میکند و انسان از دیدن و بوئیدن آن لذت میبرد. شاید در خانه یا محل کار خود جای مناسبی برای غرس نهال نداشته باشیم اما حتما جای مناسب برای گذاشتن گلدان داریم که با یک یا چند دانه گلدان، خانه، اداره و محیط زیست خود را صفای دیگری و با بوی معطر آن هوای خوشبو و صاف داشته باشیم، پس بیاییم در حفظ و مراقبت گلها در بلوارها و پارک های شهر و گذاشتن گلدان در اداره و داشتن چند گلدان در خانه خویش قدمی برداریم و پاکی و زیبایی را هدیه نماییم.

اهمیت محیط زیست از دیدگاه دین مبین اسلام :

اسلام دینی است روشن و دستورات این دین نوری است در تاریکی، یک شخص مسلمان باید در کنار قرآن عظیم الشأن آگاهی کامل از احادیث نبوی داشته و در زندگی خود استفاده کند.

در قرآن عظیم الشأن در کنار دیگر آیات در باره تمام کاینات زمین، آسمان، کوه ها، ابحار، انسان ها، حیوانات، پرندگان، خاک، آب و هر آنچه در طبیعت یافت می شود آیاتی نازل شده است در باره هدف از آفرینش و طرق استفاده از آنها برای ما هدایت داده شده است.

در باره اهمیت و ارزش حیاتی آب و همچنین خاک را منبع و محیط ادامه حیات موجودات حیه و غیر حیه و مخلوقات معرفی کرده اند و آب را به حیث منشاء حیات و سازنده تمام موجودات حیه و غیر حیه و انسانها ذکر نموده اند. این توجه و اهمیت دادن به آب و خاک در طول (15) قرن و قبل از اکتشافات و دست آوردهای علمی تحقیقاتی و صنعت در قرون گذشته در اندیشه مذهبی و اسلامی ما وجود داشته و گواه بر اهمیت محیط زندگی و منابع تامین کننده آن میباشد.

چنانچه یکی از مباحثی که در سطح بین المللی برای حفاظت محیط زیست مورد توجه قرار داشت نقش ادیان بود که همه جانبه مورد بحث قرار گرفت تا از پیام های که ادیان برای بشر به ارمغان آورده جهت گشودن راهی به سوی فعالیت های توسعوی و صلح طلبانه بشری به گونه ای که سازگار با محیط زیست باشد استفاده های لازم صورت بگیرد. بدون شک ارزش های دینی و فرهنگی انسان ها بر نحوه مشاهده و دریافت آنها از محیط زیست و منابع طبیعی و استفاده و مدیریت آن ها ارج میگذارد.

چنانچه به آیه مبارکه : ( بخورید و بیاشامید اما اسراف نکنید ) و همچنین آیه مبارکه ( ما همه چیز را از آب زنده گردانیده ایم ) دقت نماییم، پی میبریم که وظیفه ایمانی، اسلامی ، وجدانی و ملی ماست تا در حفظ منابع طبیعی توجه جدی داشته باشیم.

در کنار آیات مبارکه قرآن عظیم الشأن باید رفتار و کردار حضرت محمد مصطفی (ص) را الگو و سرمشق کارهای خود در زندگی قرار داده تا زندگی ما همیشه با خوشی، خوشبختی، صلح، صفا، صمیمیت، اخوت، اتحاد، اتفاق و امنیت آرامش سپری گردد. در احادیث رسول الله (ص) ( غسل بدن، سر، صورت، تمیز کردن لباس، خوشبویی دهان، آداب غذا خوردن، حقوق همسایه، ترحم بر حیوانات، غرس و حفظ نهال ها ) آمده است.

اگر ما با استفاده از آیات مبارک قرآن کریم و سیرت پیامبرمان را در اولویت برنامه های زندگی خود قرار دهیم، همیشه محیط پاک و با صفا خواهیم داشت پس بیاییم از طبیعت طوری استفاده کنیم تا نسل های آینده هم از آن استفاده کنند و در زمینه حفظ پارکها، درختان، ساحات سبز و ترحم بر حیوانات توجه جدی داشته باشیم.

حفاظت محیط زیست حد و مرز ندارد

در دنیایی که ما زندگی میکنیم همه مخلوقات به نوعی به همدیگر ارتباط دارند، نباتات برای استفاده انسانها و حیوانات، حیوانات برای استفاده انسانها، انسانها پرورش دهنده نباتات و حیوانات هستند و همه آنها به هوای پاک ضرورت دارند.

از زمانی که انسان مداخله در طبیعت را آغاز کرد، یعنی به قطع درختان، شخم زدن مراتع، شکار بی رویه حیوانات، آلوده کردن خاک، هوا و آب توسط مواد کیمیاوی و آزاد ساختن ذرات مضره کاربن و کاربن دای اکساید در هوا پرداخت پس باید به فکر نسل های آینده هم بود چرا که آنها هم حق دارند از منابع طبیعی و هوای پاک استفاد کنند.

محیط زیست عبارت از مسئله پیچیده طبیعی، فزیکی و اجتماعی ایکولوژیکی بوده که تدابیری را جهت مقابله با تهدید های تغییر اقلیم زمین، از بین رفتن تنوع حیات، افزایش آلودگی ها، تخریب لایه اوزون و در نهایت حفظ منابع آب و جنگلها را در بر میگیرد.

حفظ محیط زیست یک مسئله جهانی بوده، تمام بشریت بدون درنظر داشت مرزهای سیاسی در مقابل آن مسئولیت دارند. از اینرو در اجندای قرن 21 ملل متحد شامل گردیده و یکی از اهداف انکشافی محسوب میگردد.

روز 5 June یا (15) جوزا هر سال به حیث روز جهانی حفاظت محیط زیست مسمی گردیده است که شامل تحقیقات و تدابیر حفظ محیط زیست میباشد. امروز تهدیدهای مختلف متوجه تغییر اقلیم و افزایش گرمی، تخریب لایه اوزون و انقراض انواع مختلف نباتی و حیوانی میباشد که علل آن قرار ذیل اند :

1- فعالیت زیاد فابریکه های صنعتی و تولید گازهای گلخانه ای

2- محدود شدن جنگلات و پوشش نباتی زمین

3- آلودگی آبها، پخش ذرات و ازدیاد بادهای فوسیلی در هوا

پس ما انسانها درهر نقطه دنیا که باشیم وظیفه خود باید بدانیم که حفاظت از محیط زیست وظیفه همگانی است و حفظ محیط زیست حد و مرز ندارد.

انواع محیط زیست :

به صورت عموم، ما دارای سه نوع محیط زیست هستیم.

1. محیط زیست بیولوژیکی.
2. محیط زیست فزیکی.
3. محیط زیست اجتماعی.

اجزای هر نوع محیط زیست را آب، خاک و هوا تشکیل داده است، یعنی محیط زیست به صورت کلی از سه عنصر اصلی تشکیل یافته است:

1. زمین ( خاک )
2. آب
3. هوا

محیط زیست بیولوژیکی: شامل موجودات زنده است مانند: حیوان ها و نبات ها که از آن ها به حیث غذا استفاده میشود. درختان مایکرو اورگانیزم ها ( موجودات زنده کوچک ذره بینی)، ویروس ها، پروتوزوا ها، کرم و تخم های آن.

محیط زیست فزیکی: شامل اشیای غیر زنده و عامل های فزیکی است. مانند: خانه، آب نوشیدنی، لباس، تعمیرات، زمین، آب، هوا، خاک گرمی و سردی اهتزازها، سر و صداها می باشد.

محیط زیست اجتماعی: در اینجا می توان از عقاید، رسم و رواج، وضع اجتماعی، اقتصادی، شغل، سطح زندگی و سازمان های سیاسی و اقتصادی نام برد.

عدم آگاهی مردم عامه از ارزش های محیط زیست و حفظ سرچشمه های طبیعی، استفاده نادرست و غیر مجاز سرچشمه های طبیعی کشور، قطع بی رحمانه جنگل ها و همچنان قطع باغ های مثمر و غیر مثمر، از میان بردن چراگاه ها و بدل کردن آن ها به زمین های زراعتی، برهنه ساختن تپه ها از بته ها و درختان، شکار حیوان های وحشی، پرندگان و قاچاق آن ها، شکار ماهی ها توسط دینامیت و شارت های برقی، عدم مراعات بهداشت محیطی، تاثیر جنگ بالای تعلیم و تربیه نسل جوان، آلودگی هوا، آب و خاک، خشک شدن سرچشمه های آبی در قریه ها و ده ه، افزونی عراده جات و کارگیری از عراده جات کهنه و فرسوده، خرابی سرک ها، در طی سال های سپری شده و عدم توجه به آن ، دفن بیش از ده میلیون ماین در کشور و افزایش کشت مواد مخدر از جمله چالش ها و معضلاتی است که باعث تغییر در محیط زیست می شود و ما را از محیط زیست سالم دور می سازد.

"ادامه دارد"

هرات سبز (NEPA, Herat)...