تأمین آب

تأمین آب

مردمی که در مناطق شهری زندگی می کنند به آب آشامیدنی با استاندارد قابل قبول دسترسی دارند ، گرچه انواع مشکلات ناشی از آلودگی در برخی از این مناطق وجود دارد . ولی در مناطق روستایی به خصوص در کشورهای در حال توسعه طبق آمار موجود از سال 1990 از هر سه نفر یک نفر به زحمت به آب آشامیدنی مطمئن دسترسی دارد . رایج ترین منابع آب برای آب روستایی عبارتند از :

- چشمه ها : محل بیرون زدگی چشمه برای جلوگیری از آلودگی آب همیشه باید محفوظ باشد .

- چاه ها : که می تواند چاه های کم عمق حفر شده با دست یا چاه های عمیق حفر شده با مته کاری (دستگاه حفاری) باشند .

- رودها : آبگیری مستقیم از رودخانه ها باید آخرین انتخاب در تامین آب روستایی باشد ، زیرا تصفیه آب رودها همیشه لازم است . اما نهرهای بالادست زمین با آبریز محفوظ را می توان منبع مناسب تامین آب به شمار آورد .

- مخاوزون : ساخت سدهای کوچک برای ایجاد مخاوزون به منظور تامین آب در بسیاری از مناطق معمول بوده است . اما خطر آلودگی و انتشار بیماری های وابسته به آب زیاد است و تصفیه آب ، حتی اگر آبریز بالادست محفوظ باشد ، معمولاً لازم است . لای گیری (فورش بستن) مخزن نیز می تواند به مشکلی تبدیل شود .

- رود چاه یا قنات : این گونه چاه ها را می توان در صورت مطلوب بودن شرایط خاک در کرانه رودخانه احداث کرد یعنی در جاهایی که کرانرود در حدی از مواد دانه ای تشکیل شده باشد که امکان فرو رفت آب و جمع شدن مقدار کافی از آب وجود داشته باشد .

- آب باران : جمع آوری آب باران از بام ها ، اگر به خوبی محفوظ باشند ، می تواند در بسیاری جاها منبع با ارزشی برای تامین آب باشد .

آبرسانی با آب سطحی می تواند به صورت برونکشی مستقیم در آبگیر رود ، ذخیره سازی در مخاوزون بالادست یا ذخیره سازی در مخاوزون پایین دست با پمپ باشد . در مناطق روستایی ، رودهای کوچک اغلب بهترین انتخاب برای آرسانی ثقلی است و این به دلیل عملیات نسبتاً ساده اجرا و نگهداری است . تحلیل جامع حداقل جریان آب برای اجتناب از کمبود آب در سالهای خشک يا سال هاي خشك پياپي لازم است.در اغلب موارد داده هاي آبشناختي لازم براي رودهاي كوچك در دست نیست یا کافی نیست و تخمین طرح جریان حداقل با عدم قطعیت بسیار همراه است .

در اغلب موارد ، استحصال آب زیرزمینی ، آبرسانی پایدار و آبی که کیفیت بهتر از آب سطحی را سبب می شود . البته ، این نکته اغلب در مورد چاه های دست کنده سطحی با قطر زیاد یا چشمه هایی که معمولاً منبع اصلی آب آشامیدنی در بسیاری از مناطق روستایی کشورهای در حال توسعه هستند ، صدق نمی کند . چنین چاه هایی اغلب در معرض انواع منابع آلوده کننده هستند و باید به دقت بسیار محفوظ شوند. اما، چاه های حفر شده با ماشین ، اغلب آب با کیفیت ععضوی دارند . اگر چه در برخی موارد ، مقدار فلورید یا نمک های دیگر ، نیترات ، منگنز یا آهن می تواند سبب شود که آب زیرزمینی از لحاظ کیمیاوی برای آبرسانی چندان مناسب نباشد . در عین حال ، چاه های عمیق را هم باید به دقت در برابر هر گونه عامل آلاینده مخزن آب زیرزمینی حفاظت کرد .

سادگی ، مطمئن بودن و دوام از مهمترین معیارهای طراحی هستند ، اما نیروی انسانی ماهر ، مواد و توانایی بهره برداری و نگهداری را هم باید مورد توجه قرار داد . در میان عواملی که باید به تحلیل آنها اقدام کرد ، مصرف سرانه آب یکی از مهم ترین آنهاست .

کار حمل آب در بیشتر مناطق روستایی که غالباً در مسافت های طولانی انجام می گیرد ، به عهده زنان و تا حدی بچه هاست . بنا براین مهم است که محل چاه یا « شیر فشاری » در جایی باشد که بیش از چند صد متر از محل سکونت بهره برداران ، فاصله نداشته باشد . به نظر می رسد که اگر فشاری در خانه ، یا در فاصله کمتر از صد متری خانه باشد ، مقدار آب مصرفی در حد قابل توجهی افزایش می یابد . تمام بررسی ها در این نکته توافق دارند که گروه اصلی علاقه مند به پروژه های آبرسانی خانگی ، زنان هستند . اما آنها به ندرت در هر گونه تصمیم گیری در مورد آب شرکت می کنند . بنابراین بطور کلی شرکت دادن زنان در مثلاً کمیته های تامین آب روستا مفید است . می توان انتظار داشت که کوتاه کردن مسیر دسترسی به آب ، فرصت بیشتری برای انجام فعالیت های دیگر باقی می گذارد و نکته ای است که توجه به آن احتمالاً ارزش اقتصادی دارد .

هرات سبز (NEPA, Herat)...