مبحث دوم

مبحث دوم

موضوع : اصطلاحت محیط زیستی

منبع : برگرفته از " ماده چهارم " قانون محیط زیست افغانستان

اصطلاحات آتی در این قانون معانی ذیل را افاده میکند.

1. تاثیر سوء : اثرات بالفعل یا بالقوه است که در حال حاضر یا آینده محیط زیست و صحت انسان را متضرر نموده، منجر به وارد ساختن زیان به توانمندی جوامع بشری در فراهم آوری امکانات صحی، مصئونیت و رفاه اقتصادی و فرهنگی می گردد.
2. اشخاص متاثر شده : اشخاص حقیقی یا حکمی است که تطبیق یک پروژه پلان یا فعالیت بالای شان تاثیر مثبت یا منفی وارد می نماید.
3. انواع موجودات حیه بیگانه : انواعی است که در افغانستان به صورت طبیعی وجود ندارند.
4. بهترین گزینه عملی محیط زیست : انتخاب بهترین روش جلوگیری یا کاهش تاثیرات سوء بالای محیط زیست بوده و شامل موضوعات ذیل میباشد:

- چگونگی تخلیه زباله ها و حساسیت محیطی که تاثیرات سوء بالای ٱن وارد می گردد.

- مقایسه تاثیرات مالی و محیطی یک روش با روش دیگر.

- دانش تخنیکی فعلی و امکان تطبیق موفقانه روش

1. تنوع حیات : تنوع حیات بین موجودات حیه تمام منابع، ایکو سیستم ها ی خاکی، آبی یا تعاملات ایکولوژیکی بوده و شامل تنوع در بین انواع نباتات، اشجار و زنده جان ها در بین ایکوسیستم ها می باشد.
2. ضایعات کلینیکی: ضایعاتی است که بالاثر فعالیت شفاخانه ها، کلینیک ها، مراکز مراقبت کهنسالان مصاب به بیماری های مزمن، معاینه خانه های دوکتوران، لابراتوار های طبی و مراکز تحقیقات طبی و وترنری و امثال آن تولید گردیده، انتانی بوده یا احتمال سرایت انتان از آن متصور میباشد.
3. تخلیه : پراکنده کردن، دور کردن، در محل قرار دادن یا انتشار مواد آلوده کننده در محیط بوده که طور مستقیم یا غیر مستقیم ثابت یا متحرک، قصدی یا غیر قصدی از هر نقطه که باشد صورت می گیرد.
4. ایکو سیستم : سیستم طبیعی متحرک و پیچیده نباتات، فنجی ها و مجموعه از موجودات حیه ذره بینی و محیط بی جان آنهاست که در تعامل باهم بحیث یک واحد فعال بسر میبرند.
5. انواع بومی: انواع نباتات و حیواناتی اند که بصورت طبیعی در حیات وحش افغانستان وجود داشته و یا انواعی که صرف در حیات وحش افغانستان تولید نسل می کنند.

10. محیط زیست: منابع طبیعی، تعاملات بین اجزای منابع طبیعی یا بین اجزای مذکور و انسان ها و حیوانات، خواص فیزیکی، فرهنگی، تزئینی یا شرایطی است که صحت و سلامت آنها را تحت تاثیر قرار میدهد.

11. حفاظت ایکو سیستم ها در محل غیر اصلی:

نگهداری اجزای تنوع حیات در خارج از محیط زیست اصلی آنها میباشد

12. وضعیت مطلوب حفاظت عبارت است از :

- تامین و تداوم نوع در طویل المدت در ترکیب یک سیستم حیاتی منحیث جزء لایتجزا.

- گسترش انواع به گونه ای که امکان کاهش آن نه در حال و نه در آینده متصور باشد.

- موجودیت پناگاه کافی در حال و آینده قابل پیشبینی برای نگهداری نفوس انواع.

- گسترش و فراوانی انواع مطابق با معیارهای معقول تنظیم حیات وحش.

13. وضعیت نامطلوب حفاظت : عدم بر آورده شدن یکی از شرایط مندرج جزء (12) این ماده می باشد.

14. منابع وراثتی : ماده نباتی، حیوانی، میکروبی یا منبع دیگری است که حاوی واحدهای وظیفوی وراثتی دارای ارزش واقعی یا احتمالی میباشد.

15 . انواع قابل استحصال: انواعی است که به مقاصد تجارت، ورزش، شکار يا بحيث وسيلۀ امرار معيشت بکار برده ميشود .

16. مواد مضره : موادی است که به نحوی ازانحا محيط زيست را متاْثر وصحت موجودات حيه را به خطر مواجه ساخته وشامل ادويه ضد حشرات و نباتات، مواد راديو اکتيف ، کيمياوی و ساير موادی ميباشد که به تنهائی يا طور مرکب صحت موجودات حيه را متضرر ميسازد .

17. زباله های زيانبار: زباله های کلينيکی وزباله های حاوی اجسام مضره می باشد.

18. حفاظت ایکو سیستم ها درمحل اصلی: حفاظت زيست بوم ها، محلات زيست طبيعی و نگهداری و احيای انواع قابل زيست در ماحول طبيعی آنها ميباشد.

19. موجودات حيه: موجوداتی است که قدرت انتقال يا اخذ مواد وراثتی بشمول موجودات بی حاصل، ويروس ها و مکروب ها را داشته باشد.

20. موجودات حيه اصلاح شده: موجوداتی است که حاوی ترکيب جديد مواد وراثتی بوده وبا استفاده از تکنالوژی مدرن بدست آمده باشد.

21.منابع طبيعی: اجزای ايکوسيستم ها بشمول زمين ، آب واتموسفيرحاوی تمام نفوس، بخشهای منابع وراثتی حيوانی، نباتی، موجودات حيه، منرالها، هايدروکاربن ها وساير اجسام غير حيه واقع در آن ميباشد .

22. آلوده کننده: هر نوع مواد جامد، مايع، گاز، اجسام ذره بينی، صوت، ارتعاش، حرارت، تشعشع، نور يا انرژی ديگر يا يک شی و يا مخلوط آنها است که قابليت يا امکان تاْثير سوء را داشته و يا هر شی يکه طبق احکام اين قانون آلوده کننده محسوب ميشود .

23. آلودگی: تغيير مستقيم يا غير مستقيم خواص فزيکی، حرارتی، کيمياوی يا بيولوژيکی محيط زيست است که بالاثر دفع و انتشار مواد مضره براستفاده درست اثر وارد نموده وباعث ايجاد وضعيت پرخطر برای صحت، مصؤنيت و رفاه عامه يا محيط زيست گرديده و يا منجربه نقض شرايط ، حدود يا قيودی شود که اجازۀ آن تابع احکام اين قانون ميباشد.

24. ساحۀ حفاظت شده: ساحۀ است که حدود جغرافيائی آن تعيين گرديده و به منظور تأمين اهداف مشخص حفاظتی ايجاد وتنظيم شده باشد.

25. انتظام دوامدار: شيوۀ منظم استفاده از منابع طبيعی است که توأم با ارائه خدمات صحی، امنيتی، اجتماعی و فرهنگی ورفاه اقتصادی برای مردم و جوامع بشری با رعايت مطالب آتی صورت ميگيرد:

- تاْمين ارتقای ظرفيت های حياتی غرض محافظت از منابع طبيعی و ايکو سيستم ها.

- تقويت ظرفيت های حياتی در رابطه با منابع طبيعی و سيستم های محيطی و موجودات حيه توأم با کيفيت آنها به منظور رفع نيازمندی ها وپيشبينی کمک به نسل های آينده.

- جلوگيری از ايجاد تاثيرات سوء و درصورت وقوع ، کاهش وعلاج آن .

26. گرفتن: عبارت از شکار نمودن، کشتن، زخمی کردن، اسير گرفتن، جمع کردن، برداشتن، از ريشه کندن ، حفر کردن، قطع کردن، نابود کردن واز بين بردن هر نوعی از حيات وحش ميباشد .

27. فضلات - زباله ها : عبارت از هر ماده يا شی است که حامل آن آنرا به دور افگند يا بدون توجه به ارزش آن قصد دور انداختن آن را داشته باشد و از جمله مواد قابل دفع محسوب گردد يا کثافات و زباله های پراگندۀ است که در محل عام ، زمين خالی يا غير از محلاتيکه برای تجمع همچو مواد تعيين گرديده، انداخته ميشود.

28. منابع آب: آبهای زير زمين يا سطح زمين، درياها، چشمه ها، کانال هایطبيعی، تالاب ها، جهيل ها و بند های آبی است که در آن آب به صورت منظم يا وقفه ئی سرازير شده يا از آن خارج ميشود .

29. حيات وحش: نباتات، فنجی ها و انواع حيواناتی است که در داخل ايکوسيستم ها قرار داشته يا اينکه در زيستگاه های طبيعی شان بدون هر نوع مداخله يا کنترول قابل ملاحظۀ انسان ها بتواند به حيات و توليد نسل ادامه دهند.

30. شخص: عبارت از شخصی حقيقی يا حکمی ميباشد .

31. ادارات غير دولتی: تشکيلاتی است که دارای وظايف رسمی بوده وشامل ملل متحد، بانک جهانی، بانک انکشاف آسيائی و مؤسسات دوجانبه تمويل کننده می باشد .

32. تنظيم همه جانبه محيط زيست: تطبيق شيوه های است که تأثيرات سوء احتمالی فعاليت انسانی بالای محيط زيست وبديل ها را غرض تقليل چنين تأثيرات سوء، افزايش منفعت ها وتقويه رعايت اصول بنيادی مندرج مادۀ پنجم اين قانون تشخيص مينمايد .

33. ارزيابی اثرات محيط زيستی: طرزالعمل های است که برای ارزيابی محتمل اثرات محيط زيستی واجتماعی مفيد ومضر ناشی از پروژه ها، پلان ها يا فعاليت های پيشنهادی، امکان تأثيرات عمدۀ ناگوار آن غرض بهبود کيفيت وتأثيرات وقوع چنين پروژه ها، تعيين محل ، پلان گذاری و طرح و تطبيق آن در نظر گرفته ميشود .

34. کنترول همه جانبه آلوده گی ها: سيستم کلی است که هدف آن جلوگيری يا کاهش آلود گی دراصل منبع ،جلوگيری از تأثيرات آلودگی وزباله ها در محيطی که در آن تخليه صورت ميگيرد وعلاج محيط آلوده وخساره مند ميباشد.

35. نمونه انواع : عبارت از یک نوع از انواع حيوان يا نبات زنده يا مرده ميباشد .

36. تجارت: عبارت ازخرید و فروش ( به منظور کسب منفعت تجاری) صدور مجدد و توريد ميباشد.

37. جواز نامه: سند رسمی کتبی است که به منظور کنترول آلودگی، تنظيم زباله ها، تنظيم زباله های زيانبار و ساير فعاليت های مشابه مندرج اين قانون از طرف ادارۀ ملی حفاطت محيط زيست به متقاضيان اعطاء ميگردد.

38. اجازه نامه: سند رسمی کتبی است که به منظور تطبيق پروژه يا پلان، انجام فعاليت، گرفتن انواع شامل فهرست مندرج مادۀ پنجاهم، صدور انواع بيگانه، معرفی مجدد انواع بومی، صدور انواع رو به انقراض، بدست آوردن يا وارد نمودن نمونه ها و دسترسی به منابع وراثتی به متقاضيان مطابق احکام مندرج ايندقانون وساير قوانين نافذه اعطاء ميگردد.

39. ساحۀ حفاظت گاه مطلق طبيعی: ساحه طبيعی که از اسکان دائمی يا قابل ملاحظه عاری بوده وبه منظور حفاظت حالت طبيعی زيست بوم های برجسته يا نمونوی، خصوصيات جيولوژيکی يا فيزيولوژيکی ويا انواع بخاطر حفظ مشخصات بارز، خواص طبيعی، تحقيقات علمی يا نظارت محيط زيستی يا ساحات وسيع دست نخورده ويا کمتر دست خورده اداره ميشود .

40. ساحۀ پارک ملی: ساحۀ طبيعی که عمدتاً به مقصد حفاظت و نگهداری زيست بوم های حايز اهميت، ارتقای سطح آگاهی محيط زيستی و تفريح مشخص ميگردد .

41. ساحۀ آبده طبيعی: ساحۀ که دارای يک يا بيشتر خواص طبيعی يا فرهنگی بوده، بنابر اهميت فوق العاده از نظر کميابی، بی نظيربودن يا نمونه بودن از نگاه زيبائی وتزئينی يا ارزش فرهنگی آن محافظت ميگردد .

42. ساحۀ زيستگاه يا تنظيم انواع: ساحۀ معين و تنظيم شدۀ است که به منظور نگهداری و حفاظت زيستگاه طبيعی يا رفع نيازمندی های انواع به خصوص حيوانات ونباتات تنظيم می شود .

43. ساحۀ منظرۀ حفاظت شده : ساحۀ که غرض حفاظت ماهيت منظره ای وتفريحی آن تنظيم گرديده يا درنتيجۀ فعاليت نيروی انسانها يا طبيعت طی ساليان متمادی به ساحۀ تبديل گرديده که دارای خواص برجسته، زيبائی طبيعی وارزش فرهنگی يا ايکولوژيکی بوده و اکثراً از تنوع فوق العاده حياتی برخور دارميباشد که تماميت آن به خاطر ادامۀ روند نمو وانکشاف، به حفاظت نياز دارد.

44. ساحۀ حفاظت شدۀ حاوی منبع تنظيم شده : ساحاتی که دارای سيستمهای طبيعی دست نخورده بوده و مخصوصاً به منظور استفادهء دوامدار زيست بوم های طبيعی وتأمين حفاظت دوامدار و حفظ تنوع حياتی مورد استفاده قرار گرفته و درعين حال جريان دوامدار توليدات وخدمات طبيعی را جهت رفع نيازمندی های مردم تسريع مى کند.

هرات سبز (NEPA, Herat)...