راه های حفاظت خاک

راه های حفاظت خاک 

کنترل رشد جمعیت، صرفه جویی در مصرف و استفاده درست و عادلانه از مواهب طبیعی از راه های حفاظت از خاک و منابع آن است.

بین رشد جمعیت و محدودیت زمین و منابع آن باید تعادل برقرار باشد . عامل اصلی تخریب خاک، استفاده بی رویه از آن به دلیل رشد جمعیت است. آموزش همگانی، جلب مشارکت مردم ، ارائه خدمات تنظیم خانواده ، اقدامات اقتصادی اجتماعی مثل : ازدواج در سن جوانی و فراهم کردن امکانات تحصیل و اشتغال زنان ، از جمله راه های کنترل رشد جمعیت است.

مصارف بیش از حد نیز به اندازه رشد جمعیت عامل بهره کشی و تخریب خاک است . مصرف بیش از حد مواد غذایی موجب تهی شدن ذخایر غذایی زمین شده است .

اگر تنها در کشورهای آمریکایی 10 فیصد گوشت کمتر مصرف شود ، با صرفه جویی در مصرف غلات و دانه های روغنی که برای تولید این مقدار گوشت مصرف می شود ، می توان هر سال بخشی از جمعیت گرسنه جهان را سیر کرد .

محصولات زمین هایی که برای تامین غذای یک میلیون گوشت خوار صرف می شود معادل غذای 61 میلیون نبات خوار است .

خوردن غذاهای نباتی و کاشت سبزیجات موجب کاهش تخریب خاک می شود . اجتناب از تولید و خرید محصولاتی که موجب انهدام جنگل ها می شود ، موجب کاهش تخریب خاک می گردد . حفاظت از درختان ، مراتع و جنگل ها عامل مؤثر در حفاظت از خاک است . کاشت گل و نبات و درختکاری موجب کاهش تخریب خاک می شود .

صدا

رشد جمعیت ، ازدیاد وسائل نقلیه موتوری، افزایش صنایع و به طور کلی زندگی گسترده با تکنولوژی رو به رشد در جوامع بشری با ایجاد صداهای ناهنجار موجب آلودگی صوتی می گردد که اثرات آن زیان بخش است و سلامت و رفاه موجود زنده بویژه انسان ها را تهدید می نماید .

مشکل ازدیاد جمعیت بخصوص در شهرهای بزرگ کشورهای در حال توسعه هر روز که می گذرد حالت پیچیده تر و بغرنج تری به خود می گیرد. بر اثر رشد بی رویه جمعیت و ازدیاد مهاجرت های برنامه ریزی نشده معضلات ریز و درشت در شهرهای بزرگ ابعاد گسترده تری به خودگرفته که آلودگی صدا یکی از آنهاست .

اغلب کشورهای در حال رشد برای بهتر ساختن شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور سعی به توسعه سریع صنعتی دارند . البته این توسعه موجب بهتر شدن کیفیت زندگی در این کشورها می شود که در شرایط عدم کنترل صحیح و دقیق موجب آلودگی های محیط زیست از جمله صدا می گردد .

1- تعریف آلودگی صوتي :

از نقطه نظر روانشناسی سر و صدا عبارتند از یک صوت نامطلوب ، ناخوشایند و یا ناخواسته است و از نظر کمی سروصدا مخلوطی است از صوت های مختلف با طول موج ها و شدت های متفاوت که ترکیب مشخص و معینی نداشته و برای گوش نا خوشایند می باشد.

2- خواص فزیکی صوت :

خواص فزیکی صوت به شرح زیر بیان می گردد :

1-2- فرکانس یا ارتفاع صوت :

با توجه به این خاصیت می توان صداهای زیر را از صداهای بم تشخیص داد . صدایی که تواتر به فرکانس آن نسبت به صوت دیگر بیشتر باشد ، آن صدا زیرتر یا نازکتر است.

در مورد ارتفاع صوت هر چه صوت زیرتر باشد ، زیان آن از صوت بم با همان شدت بیشتر است .

2-2- شکل صوت یا طنین :

این خاصیت در تمامی موجودات زنده شکل خاص خود را دارد که باعث تمایز حیوانات و تمایز افراد از یکدیگر می گردد. همچنین این خاصیت باعث تشخیص انواع مختلف آلات موسیقی از هم می گردد .

3-2- شدت صوت یا بلندی میزان فشار بر آستانه شنوایی است (آستانه شنوایی عبارت است از حداقل فشار قابل درک برای انسان ) معمولاً شدت سروصدا را برحسب واحد فشار صوتی یا برحسب وات بر سانتی متر مربع تعیین می کنند ولی چون به کار بردن این واحدها مشکل می باشد برای تسهیل امر در عمل از واحد دسی بل استفاده می شود که معادل یک دهم بل است از نظر محاسبه با لگاریتم شدت بر حسب وات بر سانتی متر مربع متناسب می باشد و در حقیقت معادل کمترین مقدارتغییر انرژی است که گوش قادر به درک و شنیدن آن است .

3- تأثیر پذیری و حساسیت انسان نسبت به صوت :

عواملی چند در تاثیرپذیری انسان نسبت به شدت اصوات مؤثرند . به عنوان مثال هر چه شدت و دوام صوت بیشتر باشد اثر نامطلوب آن بر انسان زیادتر است.

حساسیت اشخاص نیز به سروصدا متفاوت است در بعضی از افراد با اینکه در معرض سروصدا زیاد قرار می گیرند ، عوارض ناشنوایی بروز نمی کند در حالی که برخی دیگر اگر مدت کوتاهتری در معرض سروصدای ناهنجار باشند ، دچار عوارض ناشنوایی می شوند . همچنین هر چه سن انسان بیشتر شود بر اثر سروصدای شدید زودتر ناشنوا گردیده و یا قدرت شنوایی نقصان می یابد . افرادی که دارای سابقه مریضی گوش باشند ، بیش از افراد تندرست از سروصدای زیاد متأثر می شوند .

به طور کلی گوش دارای دو حد است :

- حد آستانه شنوایی : اگر برای یک فرکانس مشخص ، شدت صوت از حدی کمتر شود ، آن صوت دیگر شنیده نمی شود .

- حد آستانه دردناکی : اگر برای همان فرکانس شدت صوت را افزایش دهیم به حدی می رسیم که در گوش احساس ناراحتی می کنیم براساس مطالعات انجام یافته اصواتی که شدت آنها بین 35 تا 55 دسی بل هستند تقریباً صداهای طبیعی می باشند که انسان از شنیدن آنها ناراحت نشده و به نظر صدای عادی و معمولی می آید همچنین حد قابل تحمل سروصدا در کار فکری 75 دسی بل و در کار غیر فکری 85 دسی بل پیشنهاد گردیده است .

- جدول شماره 1 نشان دهنده فشار پاره ای از صداها بر حسب دسی بل است .

جدول شماره 1 : فشار صوتی بر حسب دسی بل

نوع صدا	فشار تقریبی
مته با هوای فشرده	120
خیابان های شلوغ	90
مکالمه عادی	60
اتاق کار آرام	50
کتابخانه	40
مکالمه آرام	30

4- منابع تولید کننده صدا :

مهمترین منابع مولد صدا در شهرها عبارتند از :

1-4- وسایل نقلیه موتوری که امروز از ضروریات زندگی شهری است از منابع مهم آلودگی صدا در محیط زیست می باشد که به علت متحرک بودن آلودگی صدا را به همه جا منتقل می نماید که به دو گروه تقسیم می شود .

وسایل نقلیه موتوری زمینی شامل :

- موتر های سواری

- وسایل حمل و نقل عمومی شهری و مسافربری

- موتر های آژیردار

- قطار مسافربری

- موتورسیکلت

و وسایل نقلیه هوایی که شامل طیاره های مسافربری ، باری ، نظامی و هلی کوپترها می باشد . زندگی در مجاورت فرودگاهها ، بزرگراهها ، جاده ها ، خیابان های مرکزی شهرداری آثار نامطلوب زیادی می باشد . حتی مناطق روستایی نیز در معرض آسیب های روز افزون وسایل نقلیه می باشد .

2-4- صنایع :

وسایل و ماشین آلات صنعتی در کارخانجات با ایجاد سروصدا ، کارگران و شاغلین را در محیط تحت تاثیر قرار می دهند و اگر موازین حفاظت و بهداشت صنعتی در مورد آنها رعایت نشود ، سلامت کارگران را به مخاطره می اندازد .

1. 4. بلندگوهای دستی و بلندگوهای ثابت در اماکن مختلف

4-4- مته های کمپرس و سروصدای ناشی از کارهای ساختمانی مانند تسطیح زمین ، خاکبرداری ، گودبرداری و تیرریزی جزو پرصداترین مراحل کارهای ساختمانی است بخصوص مرحله ریختن تیرآهن .

5-4- تراکتور و کمباین و دیگر ماشین آلات زراعت

6-4- سروصدای جمعیت در کوچه و خیابان

7-4- وسایل خانگی :

تعداد زیادی از وسایل موجود در خانه جزو آلوده کننده های صوتی به شمار می رود مانند دستگاه جاروبرقی ، تهویه ، چرخ گوشت ، وسایل پخش صوت خانگی و وسایل برقی دیگر ، صدای ناشی از وسایل خانگی در مقایسه با سایر گروه ها شدید نیست ولی به هر حال با توجه به حساسیت شنونده می تواند منبع آزاردهنده به حساب آید و تمرکز حواس را مختل سازد .

الف) مبارزه زراعی

مبارزه زراعی شامل رعایت تناوب در کاشت ، استفاده از گونه های نباتی مقاوم به آفات ، کاشت ردیفی و آبیاری به موقع است .

- رعایت تناوب در کاشت یعنی خودداری از کاشت یک نوع نبات ، طی سال های متوالی.

- رعایت تناوب در کاشت موجب کاهش جمعیت آفات می گردد . زیرا هر آفتی به نوعی از محصول تعلق دارد و در صورتی که سال بعد نوع محصول تغییر کند ، آفت منبع غذایی خود را از دست می دهد و از بین می رود .

- بعضی از گونه های نباتات ، به خصوص گونه های بومی در یک منطقه ، در برابر آفات مقاومت بیشتری دارند . (گونه های دیگری نیز هستند که ژن مقاومت به آنها وارد شده است ، اما این روش در کشور ما هنوز رایج نشده است .) . استفاده از گونه های مقاوم موجب بی نیازی از مصرف و نیاز به سموم دفع آفات می شود .

ب) مبارزه مکانیکی

مبارزه مکانیکی یعنی جمع آوری و دفع آفات و علف های هرز .

در مبارزه مکانیکی ، به جای استفاده از سموم علف کش ، برای دفع آفات و حشرات و جوندگان از دست یا ماشین و تله استفاده می شود .

ج) مبارزه بیولوژیکی

مبارزه بیولوژیکی یعنی استفاده از حشرات و دیگر موجودات مفید علیه آفات .

در طبیعت موجودات مفیدی وجود دارند که از آفات و حشرات مضر تغذیه می کنند .

مهار آفات توسط کبک ، قورباغه ، مارمولک ، عنکبوت ، بالتوری ها و کفشدوزک ، مبارزه بیولوژیکی محسوب می شود .

مبارزه تلفیقی آفات که به آن مدیریت تلفیقی آفات هم گفته می شود ، شیوه ای از مبارزه با آفات ، عوامل مریضی زا و علف های هرز است که در آن از روش های مختلف مبارزه زراعی ، مکانیکی ، بیولوژیکی و کیمیاوی به صورت گام به گام و یا همزمان استفاده می شود .

با کاهش استفاده از سموم ، سلامت خاک ، آب ، هوا و جانداران حفظ شده و وضعیت بهداشت حرفه ای دهقانان بهبود می یابد .

استفاده از سموم کیمیاوی همیشه باید آخرین حربه برای مهار آفات باشد .

در زراعت غلات ، بقایای محصول سال قبل با همان کاه و کلش باقیمانده از برداشت محصـول ، چنانچه با خاک مخلوط شود ، باعث تقویت خاک ، افـزایش حاصـلخیـزی و جلوگیری از فرسایش خاک می شود .

در بعضی از نقاط جهان به غلط عقیده دارند که سوزاندن بقایای کشت سال قبل، موجب از بین رفتن آفات و علف های هرز مزرعه شده و خاکستر حاصل سبب تقویت زمین می شود .

سوزاندن بقایای کشت سال قبل ، اثر تخریبی شدیدی روی خاک دارد .

چنانچه کاه و کلش باقیمانده کشت سال قبل با خاک مخلوط شود موجب تقویت خاک و افزایش نفوذ خاک می شود و محیط مناسبی برای فعالیت موجودات مفید ذره بینی خاک را تشكيل می دهد .

حرارت ایجاد شده در اثر سوختن بقایای کشت سال قبل ، موجب از بین رفتن رطوبت سطح خاک و ترد و متراکم شدن آن می شود. در نتیجه خاک در مقابل فرسایش باد و آب مقاومت کمتری خواهد داشت .

تحقیقات نشان داده است که عملکرد مزارعی که کلش آنها سوزانده نشده بیشتر است .

هرات سبز (NEPA, Herat)...